VEŠTAČKA INTELIGENCIJA KAO POKRETAČ INOVACIJA U MODERNIM FINANSIJSKIM SISTEMIMA
DOI:
https://doi.org/10.59864/Oditor12602MJKljučne reči:
veštačka inteligencija, finansijski sistemi, primena veštačke inteligencije, digitalne inovacije, upravljanje rizikomApstrakt
Veštačka inteligencija (AI) postala je značajan pokretač inovacija i digitalne transformacije savremenih finansijskih sistema. Cilj ovog rada je empirijsko ispitivanje obrazaca primene veštačke inteligencije u ključnim bankarskim funkcijama i različitim geografskim regionima, primenom deskriptivne i komparativne analize sekundarnih kvantitativnih podataka iz savremenih industrijskih izveštaja i tržišnih analiza. Rezultati pokazuju da je primena AI najzastupljenija u otkrivanju prevara (60–65%) i upravljanju rizikom (oko 60%), dok je u kreditnom skoringu relativno niža (45–50%). Regionalna analiza ukazuje na značajne razlike, pri čemu Severna Amerika beleži najvišu stopu primene (65%), a Afrika i Bliski istok najnižu (40%). Rezultati takođe ukazuju na rast investicija i tržišta, potvrđujući strateški značaj AI za finansijske inovacije. Rad doprinosi razumevanju savremenih obrazaca transformacije finansijskih sistema zasnovane na AI, uz naglašavanje potrebe za odgovornom primenom, regulatornim prilagođavanjem, zaštitom podataka i transparentnim upravljanjem AI.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Reference
Ahmed, F., & Iqbal, A. (2025). The role of artificial intelligence in enhancing credit risk management: A systematic literature review of international banking systems. Pakistan Journal of Humanities and Social Sciences, 13(1), 478-492. https://doi.org/10.52131/pjhss.2025.v13i1.2727
AIFreaksHQ. (2025). AI in finance / Industry report 2025: Market size and adoption. Retrieved from https://aifreakshq.com/reports/ai-in-finance/
Ayari, H., Guetari, P. R., & Kraïem, P. N. (2026). Machine learning powered financial credit scoring: A systematic literature review. Artificial Intelligence Review, 59, 13. https://doi.org/10.1007/s10462-025-11416-2
Bello, O. A. (2023). Machine learning algorithms for credit risk assessment: An economic and financial analysis. International Journal of Management Technology, 10(1), 109-133. https://doi.org/10.37745/ijmt.2013/vol10n1109133
Bučalina Matić, A., Stanojević, Lj., & Milić, S. (2025). Uticaj generativne veštačke inteligencije na proces kreiranja digitalnih sadržaja. Društveni horizonti, 5(10). https://drustveni-horizonti.fdn.edu.rs/storage/articles/pdfs/VnIBGrkCIYvvspVsMfwdwAyrCRco3zao7jgnSl0o.pdf
Bussmann, N., Giudici, P., Marinelli, D., & Papenbrock, J. (2021). Explainable machine learning in credit risk management. Computational Economics, 57, 203–216. https://doi.org/10.1007/s10614-020-10042-0
Chevuri, R. R. (2025). The role of explainable AI in promoting transparency in financial decision-making. World Journal of Advanced Research and Reviews, 26(1), 1294–1301. https://doi.org/10.30574/wjarr.2025.26.1.1160
CoinLaw. (2025a). AI in fintech market statistics 2026: Growth, trends & innovations. Retrieved from https://coinlaw.io/ai-in-fintech-market-statistics/
CoinLaw. (2025b). AI in banking statistics 2026: Adoption, savings & customer impact. Retrieved from https://coinlaw.io/ai-in-banking-statistics/
Dašić, B., Pavlović, N., & Savić, M. (2024). Technological progress and digitization in the function of the development of e-education in Serbia. Akcionarstvo, 30(1), 257-280. https://doi.org/10.65772/ak2024112
ElectroIQ. (2025). AI in finance statistics, trends and facts 2025: Adoption, use cases and market overview. Retrieved from https://electroiq.com/stats/ai-in-finance-statistics/
Gojković, B., Obradović, Lj., Kecman, A. V., & Stojanović, M. (2025). The impact of artificial intelligence on contemporary business: A scoping review. Oditor, 11(3). https://doi.org/10.59864/Oditor92503BZ
Ionescu, S. A., & Diaconita, V. (2023). Transforming financial decision-making: The interplay of AI, cloud computing and advanced data management technologies. International Journal of Computers Communications & Control, 18(6), Article 5735. https://doi.org/10.15837/ijccc.2023.6.5735
Leo, M., Sharma, S., & Maddulety, K. (2019). Machine learning in banking risk management: A literature review. Risks, 7(1), 29. https://doi.org/10.3390/risks7010029
Limajatini, L., Suhendra, S., Pangilinan, G. A., & Ilham, M. G. (2025). Integration of artificial intelligence in the financial sector: Innovation, risks and opportunities. International Journal of Cyber and IT Service Management, 5(1), 58-70. https://doi.org/10.34306/ijcitsm.v5i1.165
Oko-Odion, C. (2025). AI-driven risk assessment models for financial markets: Enhancing predictive accuracy and fraud detection. International Journal of Computer Applications Technology and Research, 14(4), 80-96. https://doi.org/10.7753/IJCATR1404.1007
Olanrewaju, A. G. (2025). Artificial intelligence in financial markets: Optimizing risk management, portfolio allocation, and algorithmic trading. International Journal of Research Publication and Reviews, 6(3), 8855-8870. https://doi.org/10.55248/gengpi.6.0325.12185
Rashwan, A. R. M. S., & Kassem, Z. A. E. A. (2021). The role of digital transformation in increasing the efficiency of banks’ performance to enhance competitive advantage. In The big data-driven digital economy: Artificial and computational intelligence (pp. 325-335). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-73057-4_25
Rustandi, R., & Arifin, A. H. (2024). AI in finance: A systematic literature review. Proceeding International Collaborative Conference on Multidisciplinary Science, 1(2), 323-338. https://doi.org/10.70062/iccms.v1i2.66
Sargiotis, D. (2024). Ethical AI in information technology: Navigating bias, privacy, transparency, and accountability. Advances in Machine Learning & Artificial Intelligence, 5(3), 1-14. https://doi.org/10.33140/AMLAI.05.03.03
Savić, M. (2025). Digitalizacija i njen uticaj na efikasnost bankarskog sektora. Akcionarstvo, 31(1), 147–155. https://doi.org/10.65772/ak2025112
Tebenko, V., Kutsai, N., Shashyna, M., Omelianenko, O., & Bakushevych, I. (2024). Digital transformation in business: The impact of technology on efficiency, innovation and competitiveness. Economic Affairs, 69(Special Issue), 307-315. https://doi.org/10.46852/0424-2513.1.2024.32
Vuković, D. B., Dekpo-Adza, S., & Matović, S. (2025). AI integration in financial services: A systematic review of trends and regulatory challenges. Humanities and Social Sciences Communications, 12, 562. https://doi.org/10.1057/s41599-025-04850-8
West, J., & Bhattacharya, M. (2016). Intelligent financial fraud detection: A comprehensive review. Computers & Security, 57, 47–66. https://doi.org/10.1016/j.cose.2015.09.005
Zong, Z., & Guan, Y. (2025). AI-driven intelligent data analytics and predictive analysis in Industry 4.0: Transforming knowledge, innovation, and efficiency. Journal of the Knowledge Economy, 16(1), 864-903. https://doi.org/10.1007/s13132-024-02001-z
