UTICAJ POLITIČKIH ODNOSA NA SPOLJNOTRGOVINSKI PROMET PROIZVODA POSEBNE NAMENE

Autori

  • Emir Smajilović Focus strategies a.d., Marije Bursać 44G/III/36, Beograd, Srbija Author
  • Nikola Radić Visoka škola za poslovnu ekonomiju i preduzetništvo, Mitropolita Petra 8, Beograd, Srbija Author https://orcid.org/0000-0002-8862-3004
  • Vlado Radić Visoka škola za poslovnu ekonomiju i preduzetništvo, Mitropolita Petra 8, Beograd, Srbija Author https://orcid.org/0000-0001-5571-4244

DOI:

https://doi.org/10.59864/Oditor12403ES

Ključne reči:

politički odnosi, velike sile, sukobi, spoljnotrgovinski promet, vojna industrija

Apstrakt

Međunarodna trgovina je glavna pokretačka snaga ekonomskog razvoja. Pojavljuje se kao sfera međunarodnih ekonomskih odnosa i formira se od trgovine robom i uslugama svih zemalja sveta. Međutim, na međunarodnu trgovinu najveći uticaj imaju politički odnosi u svetu. Model ponašanja na političkoj sceni u poslednjih trideset godina zasnovan je postavljanju neprihvatljivih uslova na političkom, ekonomskom i vojnom segmentu, koji odudaraju od definisanih i opšteprihvaćenih međunarodnih odnosa, zanemarivanju interesa i grubom mešanju u unutrašnja pitanja malih i nerazvijenih zemalja. U kontekstu navedenog, izvoz proizvoda posebne namene (naoružanja i vojne opreme) postao je problematična ekonomska aktivnost. S jedne strane, zemlje Zapada predvođene Sjedinjenim Američkim Državama (SAD), isporučuju naoružanje i vojnu opremu Ukrajini kao "pomoć u obuzdavanju ruske agresije". S druge strane, zemlje kao Srbija su u nezavidnoj situaciji jer imaju šta da izvezu, ali je to nemoguće zbog dešavanja na političkoj sceni. Budući da Rusija i Ukrajina nisu priznale nezavinost Kosova, Srbija ne može da izvozi naoružanje i vojnu opremu tim zemljama, pa je prinuđena da se okrene drugim tržištima i kupcima.

##plugins.themes.default.displayStats.downloads##

##plugins.themes.default.displayStats.noStats##

Reference

Ataman, J. & Sebastian, C. (2023). CNN. September 7. https://edition.cnn.com/2023/09/17/europe/ukraine-shell-suppliesintl/index.html

Béraud-Sudreau, L., Marksteiner, A., da Silva, D. L., Tian, N., Kuimova, A., Wezeman, P. & Wezeman, S. (2020). Mapping the International Presence of the World’s Largest Arms Companies, SIPRI, Stockholm.

Blum, J. (2019). Arms production, national defense spending and arms trade: Examining supply and demand. Ifo Working Paper, No. 310. Ifo Institute – Leibniz Institute for Economic Research at the University of Munich.

Bromley, M. (2022). Understanding European Arms Export Controls. Doctoral thesis. Stockholm University. Stockholm.

China Power Team. (2021). How Dominant is China in the Global Arms Trade? https://chinapower.csis.org/china-global-arms-trade/

Global Economy. (2023). Arms exports – country rankings. https://www.theglobaleconomy.com/rankings/arms_exports/

Gould, J., Pollitt, M-L. & Wezeman, P. (2023). International arms trade in a time of global upheaval. SIPRI. Stockholm.

Hamilton, T. (2020). The arms trade and international criminal law. Doctoral thesis. King's College. London.

Hartung, W. (2022). Promoting Stability or Fueling Conflict? The Impact of U.S. Arms Sales on National and Global Security. Quincy Institute for Responsible Statecraft. Paper No. 9. https://quincyinst.org/report/ promotingstability-or-fueling-conflict-the-impact-of-u-s-arms-sales-on-national-andglobal-security/

Hedlund, S. (2023). Russian arms exports in a tailspin. Geopolitical Intelligence Services AG. Schaan, September 14. https://www.gisreportsonline.com/r/russian-arms-trade/

Hendix, C. (2023). Russia’s Boom Business Goes Bust. Foreign Policy. 3 May. https://foreignpolicy.com/2023/05/03/russia-arms-sales-weaponsexports-worldwide-ukraine-war/

Ichim, A. (2022). EU, Bucharest miss rearmament opportunity as Romania’s state weapons industry flails. Euroactiv. https://www.euractiv.com/section/defence-and-security/news/eu-bucharest-miss-rearmamentopportunity-as-romanias-state-weapons-industry-flails/

International Institute for Strategic Studies. (2023). Arms Sales and Regional Stability. Routledge. London.

Kong, W. (2023). Russia's War in Ukraine Could Reshape the Global Arms Market in Favor of China. RAND Corporation. Santa Monika.

Kotseva, A. & Nikolov, K. (2023). Bulgarian weapons exports up 200% since Ukraine war. Euroactiv. https://www.euractiv.com/section/politics/news/bulgarian-weapons-exports-up-200-since-ukraine-war/

Pollet, M. (2023). Kyiv removes Hungary’s OTP Bank from blacklist in bid to unlock EU aid. Politico. https://www.politico.eu/article/ukraine-nacpremoves-hungary-bank-otp-blacklist-unlock-eu-military-aid/

Radić, N., Radić, V. & Ravić, N. (2022). Ekonomski aspekti kriza u svetu, Osma međunarodna konferencija "Primena novih tehnologija u menadžmentu i ekonomiji" (ANTiM). Beograd. Zbornik radova, 285-304.

Radić, V. & Radić, N. (2018). Ekonomski aspekti i nacionalna samodovoljnost odbrambene industrije Srbije. Vojno delo, 4: 162-179.

Radić, N. & Radić, V. (2018). Restrukturiranje i konkurentnost preduzeća odbrambene industrije Srbije. Vojno delo, 6: 191-216.

Radić, V. (2014). Upravljanje rizicima u vojnoj industriji. Copy planet. Beograd.

Savić, A., Fabjan, M. & Trnavac, D. (2021). Komparativna analiza makroekonomskih pokazatelјa u procesu ekonomske tranzicije u zemlјama Centralne i Istočne Evrope, „Oditor“ Časopis za menadžment, finansije i pravo, 1, 23-44. http://www.cefi.edu.rs/wp-content/uploads /2021/05/2.-komparativna-analiza-makroekonomskih-pokazatelja.pdf

Savić, A., Mihajlović, M. & Božović, I. (2023). Macroeconomic aspects of comprehensive costs of assets as a prerequisite for equipping the defense system with weapons and military equipment, Vojnotehnički glasnik, 71 (3), 797-815. https://doi.org/10.5937/vojtehg71-44145

Stockholm International Peace Research Institute. (2022). Top 100 arms companies grow despite supply chain challenges. Stockholm

Stockholm International Peace Research Institute. (2023). SIPRI Yearbook 2023. Stockholm.

Sharp, A. (2023). U.S., Ukraine Sign Joint Weapons Production Deal. Foreign Policy. https://foreignpolicy.com/2023/09/22/ukraine-us-jointweapons-production-deal-atacms-himars-russia/

Smajilović, E., Radić, V. & Radić, N. (2023). Principles of Quality and Business Excellence in Foreign Trade in Armaments and Military Equipment, 11th International Scientific Conference "The quality system is a condition for successful business and competitiveness". Kopaonik. Proceedings, 47-56.

Smajilović, E., Radić, V. & Radić, N. (2023). Behavior of Managers in Conditions of Uncertainity, 96th International Scientific Conference on Economic and Social Development – "Era of Global Crises"– Belgrade. Proceedings, 156-165.

Stamatović, A. (2001). Vojna privreda druge Jugoslavije (1945-1991). Vojnoizdavački zavod. Beograd.

Thurner, P., Schmid, C. & Kauermann, G. (2019). Network Interdependencies and the Evolution of the International Arms Trade. Journal of Conflict Resolution, 63(7): 1736-1764.

Tulyakova, I., Dengov, V. & Gregova, E. (2021). Competition in the global arms trade markets and its consequences. SHS Web of Conferences. Globalization and its Socio-Economic Consequences. No. 10014, 1-10.

Tuquero, T. (2021). Russian Arms Sales: A System of Rewards and Incentives? Doctoral thesis. University of California. San Diego.

van Lieshout, J. & Beeres, R. (2022). Economics of Arms Trade: What Do We Know? Netherlands Annual Review of Military Studies. 2021. 13-30, Springer, Berlin.

Wezeman, S. (2023). International Arms Transfers, SIPRI Yearbook 2023. Stockholm.

##submission.downloads##

Objavljeno

2024-12-31

Broj časopisa

Rubrika

Articles

Najčitanije od istog autora

##plugins.generic.recommendBySimilarity.heading##

##common.pagination##

##plugins.generic.recommendBySimilarity.advancedSearchIntro##